DOI: https://doi.org/10.24919/2519-058x.3.101062

РЕФОРМИ УПРАВЛІННЯ ЛИТВИ 1564 – 1566 РОКІВ Й ПОЛЬСЬКО-ЛИТОВСЬКА УНІЯ. ПІДСУМКИ В 450 РІЧНИЦЮ ВПРОВАДЖЕННЯ ІІ ЛИТОВСЬКОГО СТАТУТУ

Dominik Szulc

Анотація


В статті аналізується доробок польських, литовських, білоруських дослідників Люблінської унії та ІІ статуту ВКЛ. Розкрито обставини впровадження змін в систему управління ВКЛ та їхнє закріплення на законодавчому рівні шляхом прийняття ІІ статуту. Показано які політичні сили були в цьому зацікавлені й хто чинив опір цим змінам.


Ключові слова


Литовський статут; Люблінська унія; Річ Посполита

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Вялікае княства Літоўскае. Энцыклапедыя. – Miнск : Беларуская Энцыклапедыя імя П.Броўк, 2010. – T. 3 (Дадатак А — Я). – 690 с.

Bилимаc Д. K вопросу o конфессиональных ориентацях ypядников земских cyдов BKЛ в конце XVI века (проба первичного анализа) / Д. Bилимаc // Kaнструкцыя i дэканструкцыя Bялікага княства Літоўскага. Maтэрыялы міжнароднай канференцыі, Гродна, 23-25 красавіка 2004 г., Мінск 2007. – С. 35–51.

Галубовіч B. Бельскі сойм i прывілей 1564 года ў беларускай гістарыяграфічнай традыцыі / В. Галубовіч // Białoruskie Zeszyty Historyczne. – 2015. – Т. 44. – S. 209–218.

Кpикун M. Брацлавськe воеводствo впродовж cвоїх перших copoка poків / М. Кpикун // Документи брацлавського воеводства 1566-1606 poків, упорядники. M. Kpикун, O. Піддубняк. – Львів, 2008. – С. 5–132.

Поліщук B. Прохання представників Boлинської землі на вальних сеймах Великого князівства Литовського 1547–1568 pp. / В. Поліщук // Парлаенцкія cтруктуры Влады в cicтэме дзяржаўнага кіравання Bялікага княства Літоўскага i Pечы Паспалітай y XV–XVIII cтагоддзях. – Miнск, 2008. – С. 51–73.

Российский государственный архив древних актов. – Ф. 389 (Metryka Litewska). – Д. 232.

Старостина И. П. Право Beликого Княжества Литовского XV в. в контексте культурно-исторических связей Польши, Литвы и Pycи / И.П. Старостина // Bocточная Eвропа в исторической ретроспективе. K 80-летию B. T. Пашуто. – Mocква : Школа «Языки русской культуры», 1999. – C. 237–244.

Фіонік Д., Ceмянчук Г. Біелcкі cojм велікі poку божого 1564 / Д. Фіонік, Г. Ceмянчук. – Studziwody : Elio, 2014. – 245 s.

Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Ф. 25. : Луцькі замкові і гродські книги. – Оп. 1. – Спр. 8.

Akta unji Polski z Litwą 1385-1791, wyd. S. Kutrzeba i W. Semkowicz. – Kraków : Skł. gł. w księg. Gebethnera i Wolffa, 1932. – 570 s.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. – Zbiór dokumentów pergaminowych. – Sygn. 8429.

Archiwum Państwowe w Lublinie. – Księgi grodzkie lubelskie, seria inskrypcji. – Ks. 14.

Avižonis J. Pratarmė // Lenko pasikalbėjimas su Lietuviu, 1564 m. Apraša kokiomis istorinėmis aplinkybėmie desant, buvo priimta 1569 m. Liublino unija, Kaunas 1939. – S. IV (maszynopis ze zbiorów Litewskiej Biblioteki Narowej im. M. Mažvydasa w Wilnie, Fond 114, sygn. 364).

Bardach J. Statuty Wielkiego Księstwa Litewskiego – pomniki prawa doby odrodzenia / Juliusz Bardach // Kwartalnik Historyczny. – 1974. – R. 81, z. 2. – S. 750–780.

Bardach J. Związek Polski z Litwą / Juliusz Bardach // Polska w epoce Odrodzenia. Państwo-kultura-społeczeństwo, pod red. A. Wyczańskiego. – Warszawa, 1986. – S. 131–142.

Bednarski Ł. Statuty Wielkiego Księstwa Litewskiego / Ł. Bednarski // Przegląd Wschodnioeuropejski. – 2012. – T. 3. – S. 29–40.

Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich w Wilnie. - F. 256 (Kolekcja Konstantinasa Jablonskisa). – Sygn. 260.

Błaszczyk G. Litwa na przełomie średniowiecza i nowożytności 1492–1569 / G. Błaszczyk. – Poznań : Wyd. Poz., 2002. – 336 s.

Chronologia polska / pod red. B. Włodarskiego. – Warszawa : PWN, 1957. – 490 s.

Godek S. III Statut Litewski w dobie porozbiorowej – stan badań nad dziedzictwem prawa litewskiego / S. Godek // Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej. red. W. Walczak i K. Łopatecki. – Białystok : Totem s.c., 2010. – T. II. – S. 474–499

Halecki O. Dzieje unji jagiellońskiej / Oskar Halecki. – Kraków : AU, Nakładem Fundusz Nestora BUcewicza, 1920. – T. II. – 385 s.

Halecki O. Od unii florenckiej do unii brzeskiej / Oskar Halecki. – Lublin : Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 1997. – T. I. – 614 s.

Hejnosz W. Statuty litewskie a prawo polskie / W. Hejnosz // Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie 17–20 września 1935 r. – Lwów, 1935. – T. I : referaty. – S. 198–202.

Jakubowski J. (rec.), Lubawskij Matwiej, Litowsko-russkij sejm. Opyt po istorii uczreżdienija v swjazi s wnutrennim strojem i wniesznieju ziznju gosudarstwa. Moskwa 1901. str. 850+232+LXXII / J. Jakubowski // Kwartalnik Historyczny. – 1902. – R. 16. – S. 655.

Jučas M. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė. Istorijos bruožai / M. Jučas. – Vilnius : Nacionalinis muziejus LDK valdovų rūmai, 2013. – 336 s.

Kiaupienė J. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kaitos laikas – 1529–1588 metai / J. Kiaupienė // Lietuvos Istorija, t. V (1529–1588). – Vilnius : Baltos lankos, 2013. – 322 р.

Kiaupienė J. Swoistość systemu prawno-ustrojowego Wielkiego Księstwa Litewskiego w XV-XVI wieku / J. Kiaupienė // Europa Środkowowschodnia od X do XVIII wieku – jednolitość czy różnorodność? / Pod red. K. Baczkowskiego i J. Smoluchy. – Kraków : Societas Vistulana, 2005. – S. 63–67.

Kolankowski L. Polska Jagiellonów / Ludwik Kolankowski. – Olsztyn : Oficyna Warmińska, 1991. – Wyd. III. – 305 s.

Koranyi K. O niektórych postanowieniach karnych Statutu Litewskiego z r. 1529 / K. Koranyi // Księga pamiątkowa ku uczczeniu czterechsetnej rocznicy wydania pierwszego statutu litewskiego, red. S. Ehrenkreutz. – Wilno : Nakł. Tow. Przyjaciół Nauk; skł. gł. w Księg. Św. Wojciecha, 1935. – S. 123–157.

Kulisiewicz W. Zaruka (vadium) w prawie litewskim XV-XVII wieku / W. Kulisiewicz. – Warszawa : Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1993. – 191 s.

Kutrzeba S. (rec.), Лаппо И. Гродский суд в Великом княжестве Литовском в XVI столетии // Журнал Министерства народного просвещения. – Новая серия. – 1908, январь / Stanisław Kutrzeba // Kwartalnik Historyczy. – 1909. – R. 23. – S. 595–597.

Kutrzeba S. Skład sejmu polskiego 1493-1793 / Stanisław Kutrzeba // Przegląd Historyczny. – 1906. – T. II, z. 2. – S. 311-334

Kutrzeba S. Unia Polski z Litwą. Problem i metoda badania / Stanisław Kutrzeba. – Kraków : Czas, 1911. – 20 s.

Lazutka S. Pirmojo Lietuvos Statuto 1522 metų redakcijos mįsle / S. Lazutka // Tarp istorijos ir butovės : studijos prof. Edvardo Gudavičiaus 70-mečiui, pod red. A. Bumblauskas, R. Petrauskas,Vilnius 1999. – S. 282-283.

Lietuvos konstitucionalizmo istorija (Istorinė lietuvos konstitucija). 1387 m. – 1566 m. – 1791 m. – 1918 m. – 1990 m. – Vilnius : Vilniaus universiteto leidykla, 2016. – 280 p.

Lietuvos Metrika. Knyga nr 51 (1566–1574). Užrašymų knyga 51 / parengė A. Baliulis, R. Ragauskienė ir A. Ragauskas. – Vilnius : Žara, 2000. – 486 p.

Lietuvos Metrika. Knyga nr. 532 (1569–1571). Viešujų reikalų knyga 10, wyd. L. Anužytė, A. Baliulis. – Vilnius : Žara, 2001. – 155 p.

Łosowski J. Kancelaria grodzka chełmska od XV do XVIII wieku. Studium o urzędzie, dokumentacji, jej formach i roli w życiu społeczeństwa staropolskiego / J. Łosowski. – Lublin : Wydawnictwo UMCS 2004. – 444 s.

Łowmiański H. Polityka Jagiellonów / do druku przyg. K. Pietkiewicz / H. Łowmiański. – Poznań : Wydawnictwo Poznańskie, 1999. – 673 s.

Mikuła M. Zakres przedmiotowy spadkobrania testamentowego w statutach litewskich / M. Mikuła // Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa. – 2010. – Vol. 3. – S. 131–143.

Rachuba A. Udział kapituły wileńskiej w życiu parlamentarnym Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVII wieku / A. Rachuba // Środowiska kulturotwórcze i kontakty kulturalne Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do XIX wieku / pod red. U. Augustyniak. – Warszawa : Neriton, 2009. – S. 153–163.

Radaman A. Samorząd sejmikowy w powiatach województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1565-1632 / A. Radaman // Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI-XVIII wieku, pod red. U. Augustyniak i A. Zakrzewskiego. – Warszawa : Neriton, 2010. – S. 55–103.

Sucheni-Grabowska A. Monarchia dwu ostatnich Jagiellonów a ruch egzekucyjny, cz. I, Geneza egzekucji dóbr / Anna Sucheni-Grabowska. – Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974. – 302 s.

Sucheni-Grabowska A. Spory królów ze szlachtą w złotym wieku / Anna Sucheni-Grabowska. – Kraków : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. – 79 s.

Suchocki J. Formowanie się i skład narodu politycznego w Wielkim Księstwie Litewskim późnego średniowiecza / J. Suchocki // Zapiski Historyczne : poświęcone historii Pomorza i krajów bałtyckich. – 1983. – T. 48, z. 1–2. – S. 31–78.

Szczygieł R. Lublin miejscem obrad sejmu unijnego w 1569 roku / R. Szczygieł // Unia lubelska-Unia Europejska, pod red. Hofman I. – Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2010. – S. 61–68;

Urzędnicy podlascy XIV-XVIII wieku. Spisy, opr. E. Dubas-Urwanowicz, W. Jarmolik, M. Kulecki, J. Urwanowicz. – Kórnik : Biblioteka Kornicka 1994. – 200 s.

Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. I (Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek) / pod red. A. Rachuba. – Warszawa : DiG, 2004. – 23 s.

Vilimas D. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės žemės teismo sistemos formavimasis (1564–1588) / D. Vilimas. – Vilnius : LII leidykla, 2006. – 288 s.

Vilimas D. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės žemės teismu pareigunai (XVI a. pabaiga). Elito perimamumo problema / D. Vilimas // Konstantinas Jablonskis ir istorija, pod red. E. Rimša. – Vilnius : LII leidykla, 2005. – S. 223–228.

Wisner H. Litwa. Dzieje państwa i narodu / H. Wisner. – Warszawa : Mada, 1999. – 300 s.

Wojtkowiak Z. Lithuania transwilniensis saec. XIV–XVI podziały Litwy Północnej w późnym średniowieczu / Z. Wojtkowiak. – Poznań : Wydawnictwo Poznańskie, 2005. – 192 s.

Wyczański A. Dogonić Europę czyli Polska w czasach Zygmunta I (1506–1548) / A. Wyczański. – Kraków : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987. – 80 s.

Zakrzewski A.B. Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI–XVIII w. / A.B. Zakrzewski. – Warszawa : Liber, 2000. – 257 s.

Zakrzewski A.B. Wielkie Księstwo Litewskie (XVI–XVIII w.). Prawo-ustrój-społeczeństwo / A.B. Zakrzewski. – Warszawa : Campidoglio, 2013. – 322 s.


Пристатейна бібліографія ГОСТ


1. Вялікае княства Літоўскае. Энцыклапедыя. – Miнск: Беларуская Энцыклапедыя імя П.Броўк, 2010. – T. 3 (Дадатак А–Я). – 690 с.

 

2. Bилимаc Д. K вопросу o конфессиональных ориентацях ypядников земских cyдов BKЛ в конце XVI века (проба первичного анализа) / Д. Bилимаc // Kaнструкцыя i дэканструкцыя Bялікага княства Літоўскага. Maтэрыялы міжнароднай канференцыі, Гродна, 23–25 красавіка 2004 г., Мінск 2007. – С. 35–51.

 

3. Галубовіч B. Бельскі сойм i прывілей 1564 года ў беларускай гістарыяграфічнай традыцыі / В. Галу-бовіч // Białoruskie Zeszyty Historyczne. – 2015. – Т. 44. – S. 209–218.

 

4. Кpикун M. Брацлавськe воеводствo впродовж cвоїх перших copoка poків / М. Кpикун // Документи брацлавського воеводства 1566 – 1606 poків, упорядники. M. Kpикун, O. Піддубняк. – Львів, 2008. – С. 5–132.

 

5. Поліщук B. Прохання представників Boлинської землі на вальних сеймах Великого князівства Литовського 1547 – 1568 pp. / В. Поліщук // Парлаенцкія cтруктуры Влады в cicтэме дзяржаўнага кіравання Bялікага княства Літоўскага i Pечы Паспалітай y XV–XVIII cтагоддзях. – Miнск, 2008. – С. 51–73.

 

6. Российский государственный архив древних актов. – Ф. 389 (Metryka Litewska). – Д. 232.

 

7. Старостина И. П. Право Beликого Княжества Литовского XV в. в контексте культурно-исторических связей Польши, Литвы и Pycи / И. П. Старостина // Bocточная Eвропа в исторической ретроспективе. K 80-летию B. T. Пашуто. – Mocква: Школа «Языки русской культуры», 1999. – C. 237–244.

 

8. Фіонік Д. Біелcкі cojм велікі poку божого 1564 / Д. Фіонік, Г. Ceмянчук. – Studziwody: Elio, 2014. – 245 s.

 

9. Центральний державний історичний архів України, м. Київ. – Ф. 25: Луцькі замкові і гродські книги. – Оп. 1. – Спр. 8.

 

10. Akta unji Polski z Litwą 1385 – 1791, wyd. S. Kutrzeba i W. Semkowicz. – Kraków: Skł. gł. w księg. Gebethnera i Wolffa, 1932. – 570 s.

 

11. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. – Zbiór dokumentów pergaminowych. – Sygn. 8429.

 

12. Archiwum Państwowe w Lublinie. – Księgi grodzkie lubelskie, seria inskrypcji. – Ks. 14.

 

13. Avižonis J. Pratarmė // Lenko pasikalbėjimas su Lietuviu, 1564 m. Apraša kokiomis istorinėmis aplinkybėmie desant, buvo priimta 1569 m. Liublino unija, Kaunas 1939. – S. IV (maszynopis ze zbiorów Litewskiej Biblioteki Narowej im. M. Mažvydasa w Wilnie, Fond 114, sygn. 364).

 

14. Bardach J. Statuty Wielkiego Księstwa Litewskiego – pomniki prawa doby odrodzenia / Juliusz Bardach // Kwartalnik Historyczny. – 1974. – R. 81, z. 2. – S. 750–780.

 

15. Bardach J. Związek Polski z Litwą / Juliusz Bardach // Polska w epoce Odrodzenia. Państwo-kultura-społeczeństwo, pod red. A. Wyczańskiego. – Warszawa, 1986. – S. 131–142.

 

16. Bednarski Ł. Statuty Wielkiego Księstwa Litewskiego / Ł. Bednarski // Przegląd Wschodnioeuropejski. – 2012. – T. 3. – S. 29–40.

 

17. Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich w Wilnie. – F. 256 (Kolekcja Konstantinasa Jablonskisa). – Sygn. 260.

 

18. Błaszczyk G. Litwa na przełomie średniowiecza i nowożytności 1492 – 1569 / G. Błaszczyk. – Poznań: Wyd. Poz., 2002. – 336 s.

 

19. Chronologia polska / pod red. B. Włodarskiego. – Warszawa: PWN, 1957. – 490 s.

 

20. Godek S. III Statut Litewski w dobie porozbiorowej – stan badań nad dziedzictwem prawa litewskiego / S. Godek // Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej. red. W. Walczak i K. Łopatecki. – Białystok: Totem s.c., 2010. – T. II. – S. 474–499

 

21. Halecki O. Dzieje unji jagiellońskiej / Oskar Halecki. – Kraków: AU, Nakładem Fundusz Nestora Bucewicza, 1920. – T. II. – 385 s.

 

22. Halecki O. Od unii florenckiej do unii brzeskiej / Oskar Halecki. – Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 1997. – T. I. – 614 s.

 

23. Hejnosz W. Statuty litewskie a prawo polskie / W. Hejnosz // Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie 17–20 września 1935 r. – Lwów, 1935. – T. I: referaty. – S. 198–202.

 

24. Jakubowski J. (rec.), Lubawskij Matwiej, Litowsko-russkij sejm. Opyt po istorii uczreżdienija v swjazi s wnutrennim strojem i wniesznieju ziznju gosudarstwa. Moskwa 1901. str. 850+232+LXXII / J. Jakubowski // Kwartalnik Historyczny. – 1902. – R. 16. – S. 655.

 

25. Jučas M. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė. Istorijos bruožai / M. Jučas. – Vilnius: Nacionalinis muziejus LDK valdovų rūmai, 2013. – 336 s.

 

26. Kiaupienė J. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kaitos laikas – 1529–1588 metai / J. Kiaupienė // Lietuvos Istorija, t. V (1529 – 1588). – Vilnius: Baltos lankos, 2013. – 322 р.

 

27. Kiaupienė J. Swoistość systemu prawno-ustrojowego Wielkiego Księstwa Litewskiego w XV–XVI wieku / J. Kiaupienė // Europa Środkowowschodnia od X do XVIII wieku – jednolitość czy różnorodność? / Pod red. K. Baczkowskiego i J. Smoluchy. – Kraków: Societas Vistulana, 2005. – S. 63–67.

 

28. Kolankowski L. Polska Jagiellonów / Ludwik Kolankowski. – Olsztyn: Oficyna Warmińska, 1991. – Wyd. III. – 305 s.

 

29. Koranyi K. O niektórych postanowieniach karnych Statutu Litewskiego z r. 1529 / K. Koranyi // Księga pamiątkowa ku uczczeniu czterechsetnej rocznicy wydania pierwszego statutu litewskiego, red. S. Ehrenkreutz. – Wilno: Nakł. Tow. Przyjaciół Nauk; skł. gł. w Księg. Św. Wojciecha, 1935. – S. 123–157.

 

30. Kulisiewicz W. Zaruka (vadium) w prawie litewskim XV–XVII wieku / W. Kulisiewicz. – Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1993. – 191 s.

 

31. Kutrzeba S. (rec.), Лаппо И. Гродский суд в Великом княжестве Литовском в XVI столетии // Журнал Министерства народного просвещения. – Новая серия. – 1908, январь / Stanisław Kutrzeba // Kwartalnik Historyczy. – 1909. – R. 23. – S. 595–597.

 

32. Kutrzeba S. Skład sejmu polskiego 1493–1793 / Stanisław Kutrzeba // Przegląd Historyczny. – 1906. – T. II, z. 2. – S. 311 – 334.

 

33. Kutrzeba S. Unia Polski z Litwą. Problem i metoda badania / Stanisław Kutrzeba. – Kraków: Czas, 1911. – 20 s.

 

34. Lazutka S. Pirmojo Lietuvos Statuto 1522 metų redakcijos mįsle / S. Lazutka // Tarp istorijos ir butovės: studijos prof. Edvardo Gudavičiaus 70-mečiui, pod red. A. Bumblauskas, R. Petrauskas,Vilnius 1999. – S. 282–283.

 

35. Lietuvos konstitucionalizmo istorija (Istorinė lietuvos konstitucija). 1387 m. – 1566 m. – 1791 m. – 1918 m. – 1990 m. – Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2016. – 280 p.

 

36. Lietuvos Metrika. Knyga nr 51 (1566 – 1574). Užrašymų knyga 51 / parengė A. Baliulis, R. Ragauskienė ir A. Ragauskas. – Vilnius: Žara, 2000. – 486 p.

 

37. Lietuvos Metrika. Knyga nr. 532 (1569 – 1571). Viešujų reikalų knyga 10, wyd. L. Anužytė, A. Baliulis. – Vilnius: Žara, 2001. – 155 p.

 

38. Łosowski J. Kancelaria grodzka chełmska od XV do XVIII wieku. Studium o urzędzie, dokumentacji, jej formach i roli w życiu społeczeństwa staropolskiego / J. Łosowski. – Lublin: Wydawnictwo UMCS 2004. – 444 s.

 

39. Łowmiański H. Polityka Jagiellonów / do druku przyg. K. Pietkiewicz / H. Łowmiański. – Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1999. – 673 s.

 

40. Mikuła M. Zakres przedmiotowy spadkobrania testamentowego w statutach litewskich / M. Mikuła // Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa. – 2010. – Vol. 3. – S. 131–143.

 

41. Rachuba A. Udział kapituły wileńskiej w życiu parlamentarnym Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVII wieku / A. Rachuba // Środowiska kulturotwórcze i kontakty kulturalne Wielkiego Księstwa Litewskiego od XV do XIX wieku / pod red. U. Augustyniak. – Warszawa: Neriton, 2009. – S. 153–163.

 

42. Radaman A. Samorząd sejmikowy w powiatach województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1565–1632 / A. Radaman // Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI-XVIII wieku, pod red. U. Augustyniak i A. Zakrzewskiego. – Warszawa: Neriton, 2010. – S. 55–103.

 

43. Sucheni-Grabowska A. Monarchia dwu ostatnich Jagiellonów a ruch egzekucyjny, cz. I, Geneza egzekucji dóbr / Anna Sucheni-Grabowska. – Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974. – 302 s.

 

44. Sucheni-Grabowska A. Spory królów ze szlachtą w złotym wieku / Anna Sucheni-Grabowska. – Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. – 79 s.

 

45. Suchocki J. Formowanie się i skład narodu politycznego w Wielkim Księstwie Litewskim późnego średniowiecza / J. Suchocki // Zapiski Historyczne: poświęcone historii Pomorza i krajów bałtyckich. – 1983. – T. 48, z. 1–2. – S. 31–78.

 

46. Szczygieł R. Lublin miejscem obrad sejmu unijnego w 1569 roku / R. Szczygieł // Unia lubelska – Unia Europejska, pod red. Hofman I. – Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2010. – S. 61–68;

 

47. Urzędnicy podlascy XIV–XVIII wieku. Spisy, opr. E. Dubas-Urwanowicz, W. Jarmolik, M. Kulecki, J. Urwanowicz. – Kórnik: Biblioteka Kornicka 1994. – 200 s.

 

48. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. I (Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek) / pod red. A. Rachuba. – Warszawa: DiG, 2004. – 23 s.

 

49. Vilimas D. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės žemės teismo sistemos formavimasis (1564 – 1588) / D. Vilimas. – Vilnius: LII leidykla, 2006. – 288 s.

 

50. Vilimas D. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės žemės teismu pareigunai (XVI a. pabaiga). Elito perimamumo problema / D. Vilimas // Konstantinas Jablonskis ir istorija, pod red. E. Rimša. – Vilnius: LII leidykla, 2005. – S. 223–228.

 

51. Wisner H. Litwa. Dzieje państwa i narodu / H. Wisner. – Warszawa: Mada, 1999. – 300 s.

 

52. Wojtkowiak Z. Lithuania transwilniensis saec. XIV–XVI podziały Litwy Północnej w późnym średniowieczu / Z. Wojtkowiak. – Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2005. – 192 s.

 

53. Wyczański A. Dogonić Europę czyli Polska w czasach Zygmunta I (1506 – 1548) / A. Wyczański. – Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987. – 80 s.

 

54. Zakrzewski A. B. Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI–XVIII w. / A.B. Zakrzewski. – Warszawa: Liber, 2000. – 257 s.

 

55. Zakrzewski A. B. Wielkie Księstwo Litewskie (XVI–XVIII w.). Prawo-ustrój-społeczeństwo / A.B. Zakrzewski. – Warszawa: Campidoglio, 2013. – 322 s.





ISSN 2519-058X (Print) ISSN 2664-2735 (Online)