DOI: https://doi.org/10.24919/2519-058x.2.101448

СЕЛО ЛІТИНЯ НА ДРОГОБИЧЧИНІ В УМОВАХ ВОЄННИХ ЗНИЩЕНЬ КІНЦЯ XV – XVIІІ СТ.

Микола Галів

Анотація


У статті аналізується негативний вплив воєнних знищень на господарський, соціальний, демографіч­ний розвиток села Літиня на Дрогобиччині в ранньомодений період. Розкрито хронологію нападів різних військ (татар, турків, волохів-молдаван, козаків, московитян, шведів, трансільванців, поляків, саксонців) на терени Дрогобицького і Самбірського повітів Перемишльської землі Руського воєводства. Вказано збитки, яких зазнали об’єкти господарської інфраструктури Літині (попівство, корчма, млин, селянські господар­ства) внаслідок воєнних знищень.


Ключові слова


село Літиня; Дрогобицький повіт; воєнні знищення

Повний текст:

PDF

Посилання


Viddil rukopysiv Lvivskoi natsionalnoi naukovoi biblioteky im. V. Stefanyka NAN Ukrainy. − Kolektsiia mikrofilmiv. – MP-58 (inventar Sambirskoi ekonomii 1768 r.).

Viddil rukopysiv Naukovoi biblioteky Lvivskoho natsionalnoho universytetu imeni Ivana Franka (dali − VR NB LNU). – F. : Sambirska ekonomiia. − Spr. 508.

VR NB LNU. – F. : Sambirska ekonomiia. − Spr. 521.

VR NB LNU. – F. : Sambirska ekonomiia. − Spr. 540

VR NB LNU. – F. : Sambirska ekonomiia. − Spr. 567.

Haliv M. Tserkovno-rilihiine zhyttia sela Litynia na Drohobychchyni u XVI – XVIII st. / Mykola Haliv // Skhidnoievropeiskyi istorychnyi visnyk. – 2016. – Vyp. 1. – S. 5–13.

Dashkevych Ya. Yasyr z Ukrainy (XV – persha polovyna XVII st.) yak istoryko-demohrafichna problema / Ya. Dashkevych // Ukrainskyi arkheohrafichnyi shchorichnyk. – 1993. – Vyp. II – S. 40–47.

Zherela do istorii Ukrainy-Rusy vydaie Arkheografichna komisiia Naukovoho Tovarystva imeny Shevchenka. – T. VII: Liustratsyia korolivshchyn v ruskykh zemliakh korony z r. 1570. – Lviv : Nakl. NTSh, 1903. – 32 + 364 s.

Inkin V. F. Osobennosti sotsialnoy borby korolevskikh krestyan v Galichine v XVIII v. / V. F. Inkin // Yezhe­godnik po agrarnoy istorii Vostochnoy Yevropy. 1961 g. – Riga, 1963. – S. 271–278.

Inkin V. Silske suspilstvo Halytskoho Prykarpattia u XVI – XVIII stolittiakh: istorychni narysy / V. Inkin / [uporiad., nauk. red. M. Krykun]. – Lviv, 2004. – 420 s.

Krykun M. Pereselennia v Podilske voievodstvo u pershii polovyni XVIII stolittia // Krykun M. Podilske voievodstvo u XV − XVIII stolittiakh : Statti i materialy. – Lviv, 2011. – S. 399–418.

Krot V. Pershi vtorhnennia osmanskykh viisk na Ukrainu v 1498 r. / V. Krot // Ukrainskyi istorychnyi zhur­nal. – 1986. – № 1. – S. 137–142.

Pirko V. O. Halytske selo naprykintsi XVII – v pershii polovyni XVIII st. (istoryko-ekonomichnyi narys za materialamy Peremyshlskoi zemli) / V. O. Pirko. – Donetsk, 2006. – 192 s.

Rudnytskyi S. Ruski zemli Polskoi Korony pry kintsi KhV st. Vorozhi napady y orhanizatsiia oborony / S. Rudnytskyi // Zapysky NTSh. – Lviv, 1899. – T. XXXI–XXXII. – S. 1–54.

Tymiv I. M. Khronolohiia pershykh tatarskykh i turetskykh nabihiv na zemli Ruskoho voievodstva u XV st. / I. M. Tymiv // Chornomorskyi litopys. – 2013. – Vyp. 7. – S. 60–71.

Tsentralnyi derzhavnyi istorychnyi arkhiv Ukrainy u Lvovi (dali – TsDIAU u Lvovi). − F. 9. − Op. 1. − Spr. 386.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 1069.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 1071.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 1072.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 1075.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 1078.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 340.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. − Op. 1. − Spr. 463.

TsDIAU u Lvovi. – F. 13. – Op. 1. – Spr. 562.

TsDIAU u Lvovi. – F. 181. – Op. 2. – Spr. 1866.

Akta grodskie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowe. – Lwów, 1928. – T. ХХІІІ: Lauda sejmikowe wiszeńskie, lwowskie, przemyskie i sanockie 1731 – 1772 / Wyd. A. Prochaska. – 682 s.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (далі – AGAD). – Zespol : Archiwum Kameralne. – Sygn. 70.

AGAD. – Zespol : Archiwum Kameralne. – Sygn. 71.

AGAD. – Zespol : Archiwum Skarbu Koronnego. – Sygn. 20.

AGAD. – Zespol : Metryka Koronna, Lustracje dz. XVIII. − Sygn. 46.

Archiwum Państwowe w Przemyślu. – Zespól : Archiwum Biskupstwa Greckokatolickiego (далі – APP. – ABGK). – Supl. 5.

APP. – ABGK. – Sygn. 106.

Gliwa A. Działania militarne na obszarze Ruśi Czerwonej podczas inwazji wojsk siedmiogrodzko-kozac­kich w 1657 r. Zniszczenia i straty materialne na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2010. – T. XLVI. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−93.

Gliwa A. Jesienny najazd tatarów krymskich i budżackich na Rzeczpospolita w 1629 r. i jego skutki na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2007. – T. XII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 105−155.

Gliwa A. Kraina upartych niepogód. Zniszczenia wojenne na obszarze ziemi przemyskiej w XVII wieku / А. Gliwa. – Przemyśl : Wydawnictwo Naukowe Towarzystwa Przyjacioł Nauk w Przemyslu, 2013. – 1104 s.

Gliwa A. Najazd szwedzki na Ruś Czerwona w 1656 r. Zniszczenia i straty materialne na obszarze ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2011. – T. XLVII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−39.

Gliwa A. Najazd tatarski na ziemię Przemyską w 1624 r. / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2005. – T. XLI: Historia wojskowości. – Z. 1. – S. 27–80.

Gliwa A. Najazd tatarski nа ziemię Przemyską podczas wojny polsko-tureckiej w 1672 r. / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2003. – T. XXXIX. – Z. 4. Historia. – S. 37−64.

Gliwa A. Najazd tatarsko-kozacki на Ruś Czerwona w 1648 r. Straty materialne i demograficzne na tere­nie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2009. – T. XLV. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−120.

Gliwa A. Starostwo Drohobyckie w XVII wieku. Potencjał gospodarczy i demograficzny w świetle żródeł skarbowych / А. Gliwa // Дрогобицький краєзнавчий збірник. – 2011. – Вип. XIV–XV. – С. 159−175.

Gliwa A. Zimowy najazd tatarów krymskich na Rzeczpospolita w 1626 r. i jego skutki na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2006. – T. XLII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−58.

Horn M. Skutki ekonomiczne najazdów tatarskich z lat 1605 – 1633 na Ruś Сzerwona / M. Horn. – Wro­cław-Warszawa-Kraków : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1964. – S. 167.

Kuczera A. Samborszczyzna. Ilustrowana monografja miasta Sambora i Ekonomji Samborskiej / A. Kuczera. – Sambor : Nakł. Księgarni Nauczyciełskiej. – T. II. – 484 s.

Matricularum Regni Poloniae Summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur (далі – MRPS). – Varsoviae, 1910. – Pars IV : Sigismundi I Regis tempora complectens (1507 – 1548). − V. 1 : Acta vicecancellariorum 1507 – 1548. – VII + 477 p.

Namaczyńska S. Kronika kłęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1648 – 1696 / S. Namaczyńska. – Lwów, 1937. – Cz. I. – 236 s.

Polska południowo-wschodnia w epoce nowoźytnej. Źrodła dziejowe. – T. I, Cz. 1 : Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1628 roku / Wyd. Z. Budziński i K. Przyboś. – Rzeszów : Wyd-wo WSP, 1997. – LXVIII + 274 s.

Stańczak Ed. Kamera saska czasów Augusta III / Ed. Stańczak. – Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973. – 221 s.

Walawender A. Kronika kłęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1450 – 1586. – Lwów, 1935. – Cz. ІІ : Zniszczenia wojenne i pożary (z wykresami). – 391 s.

Źródła dziejowe. – Warszawa, 1902. – Т. XVIII. Cz. 1 : Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystychnym. T. VII. Cz. 1 : Ziemie ruskie. Ruś Czerwona / Opisana przez A. Jabłonowskiego. – 252 + XLVII + XVIII + 72 s.

Źródła dziejowe. – Warszawa, 1902. – Т. XVIII. Cz. 1 : Polska XVI wieku pod względem geograficzno­-statystychnym. T. VII. Cz. 2 : Ziemie ruskie. Ruś Czerwona / Opisana przez A. Jabłonowskiego. – 491 + 33 s.


Пристатейна бібліографія ГОСТ


1. Відділ рукописів Львівської національної наукової бібліотеки ім. В. Стефаника НАН України. − Колекція мікрофільмів. – MP-58 (інвентар Самбірської економії 1768 р.).

 

2. Відділ рукописів Наукової бібліотеки Львівського національного університету імені Івана Франка (далі − ВР НБ ЛНУ). – Ф. : Самбірська економія. − Спр. 508.

 

3. ВР НБ ЛНУ. – Ф. : Самбірська економія. − Спр. 521.

 

4. ВР НБ ЛНУ. – Ф. : Самбірська економія. − Спр. 540

 

5. ВР НБ ЛНУ. – Ф. : Самбірська економія. − Спр. 567.

 

6. Галів М. Церковно-рілігійне життя села Літиня на Дрогобиччині у XVІ – XVIII ст. / Микола Галів // Східноєвропейський історичний вісник. – 2016. – Вип. 1. – С. 5–13.

 

7. Дашкевич Я. Ясир з України (XV – перша половина XVII ст.) як історико-демографічна проблема / Я. Дашкевич // Український археографічний щорічник. – 1993. – Вип. ІІ – С. 40–47.

 

8. Жерела до історії України-Руси видає Археоґрафічна комісія Наукового Товариства імени Шевченка. – Т. VII: Люстрация королївщин в руських землях корони з р. 1570. – Львів : Накл. НТШ, 1903. – 32 + 364 с.

 

9. Инкин В. Ф. Особенности социальной борьбы королевских крестьян в Галичине в XVIII в. / В. Ф. Инкин // Ежегодник по аграрной истории Восточной Европы. 1961 г. – Рига, 1963. – С. 271–278.

 

10. Інкін В. Сільське суспільство Галицького Прикарпаття у XVI – XVIІІ століттях : історичні нариси / В. Інкін / [упоряд., наук. ред. М. Крикуна]. – Львів, 2004. – 420 с.

 

11. Крикун М. Переселення в Подільське воєводство у першій половині XVIII століття // Крикун М. Подільське воєводство у XV − XVIII століттях : Статті і матеріали. – Львів, 2011. – С. 399–418.

 

12. Крот В. Перші вторгнення османських військ на Україну в 1498 р. / В. Крот // Український історич­ний журнал. – 1986. – № 1. – С. 137–142.

 

13. Пірко В. О. Галицьке село наприкінці XVII – в першій половині XVIII ст. (історико-економічний нарис за матеріалами Перемишльської землі) / В. О. Пірко. – Донецьк, 2006. – 192 с.

 

14. Рудницький С. Руські землі Польської Корони при кінці ХV ст. Ворожі напади й організація обо­рони / С. Рудницький // Записки НТШ. – Львів, 1899. – Т. XXXI–XXXII. – С. 1–54.

 

15. Тимів І. М. Хронологія перших татарських і турецьких набігів на землі Руського воєводства у XV ст. / І. М. Тимів // Чорноморський літопис. – 2013. – Вип. 7. – С. 60–71.

 

16. Центральний державний історичний архів України у Львові (далі – ЦДІАУ у Львові). − Ф. 9. − Оп. 1. − Спр. 386.

 

17. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 1069.

 

18. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 1071.

 

19. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 1072.

 

20. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 1075.

 

21. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 1078.

 

22. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 340.

 

23. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. − Оп. 1. − Спр. 463.

 

24. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 13. – Оп. 1. – Спр. 562.

 

25. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 181. – Оп. 2. – Спр. 1866.

 

26. Akta grodskie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowe. – Lwów, 1928. – T. ХХІІІ : Lauda sejmikowe wiszeńskie, lwowskie, przemyskie i sanockie 1731 – 1772 / Wyd. A. Prochaska. – 682 s.

 

27. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (далі – AGAD). – Zespol : Archiwum Kameralne. – Sygn. 70.

 

28. AGAD. – Zespol : Archiwum Kameralne. – Sygn. 71.

 

29. AGAD. – Zespol : Archiwum Skarbu Koronnego. – Sygn. 20.

 

30. AGAD. – Zespol : Metryka Koronna, Lustracje dz. XVIII. − Sygn. 46.

 

31. Archiwum Państwowe w Przemyślu. – Zespól : Archiwum Biskupstwa Greckokatolickiego (далі – APP. – ABGK). – Supl. 5.

 

32. APP. – ABGK. – Sygn. 106.

 

33. Gliwa A. Działania militarne na obszarze Ruśi Czerwonej podczas inwazji wojsk siedmiogrodzko-kozac­kich w 1657 r. Zniszczenia i straty materialne na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2010. – T. XLVI. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−93.

 

34. Gliwa A. Jesienny najazd tatarów krymskich i budżackich na Rzeczpospolita w 1629 r. i jego skutki na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2007. – T. XII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 105−155.

 

35. Gliwa A. Kraina upartych niepogód. Zniszczenia wojenne na obszarze ziemi przemyskiej w XVII wieku / А. Gliwa. – Przemyśl : Wydawnictwo Naukowe Towarzystwa Przyjacioł Nauk w Przemyslu, 2013. – 1104 s.

 

36. Gliwa A. Najazd szwedzki na Ruś Czerwona w 1656 r. Zniszczenia i straty materialne na obszarze ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2011. – T. XLVII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−39.

 

37. Gliwa A. Najazd tatarski na ziemię Przemyską w 1624 r. / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2005. – T. XLI: Historia wojskowości. – Z. 1. – S. 27–80.

 

38. Gliwa A. Najazd tatarski nа ziemię Przemyską podczas wojny polsko-tureckiej w 1672 r. / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2003. – T. XXXIX. – Z. 4. Historia. – S. 37−64.

 

39. Gliwa A. Najazd tatarsko-kozacki на Ruś Czerwona w 1648 r. Straty materialne i demograficzne na tere­nie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2009. – T. XLV. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−120.

 

40. Gliwa A. Starostwo Drohobyckie w XVII wieku. Potencjał gospodarczy i demograficzny w świetle żródeł skarbowych / А. Gliwa // Дрогобицький краєзнавчий збірник. – 2011. – Вип. XIV–XV. – С. 159−175.

 

41. Gliwa A. Zimowy najazd tatarów krymskich na Rzeczpospolita w 1626 r. i jego skutki na terenie ziemi Przemyskiej / А. Gliwa // Rocznik Przemyski. – 2006. – T. XLII. – Z. 1. Historia wojskowości. – S. 3−58.

 

42. Horn M. Skutki ekonomiczne najazdów tatarskich z lat 1605 – 1633 na Ruś Сzerwona / M. Horn. – Wro­cław-Warszawa-Kraków : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1964. – S. 167.

 

43. Kuczera A. Samborszczyzna. Ilustrowana monografja miasta Sambora i Ekonomji Samborskiej / A. Kuczera. – Sambor : Nakł. Księgarni Nauczyciełskiej. – T. II. – 484 s.

 

44. Matricularum Regni Poloniae Summaria, excussis codicibus, qui in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur (далі – MRPS). – Varsoviae, 1910. – Pars IV : Sigismundi I Regis tempora complectens (1507 – 1548). − V. 1 : Acta vicecancellariorum 1507 – 1548. – VII + 477 p.

 

45. Namaczyńska S. Kronika kłęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1648 – 1696 / S. Namaczyńska. – Lwów, 1937. – Cz. I. – 236 s.

 

46. Polska południowo-wschodnia w epoce nowoźytnej. Źrodła dziejowe. – T. I, Cz. 1 : Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1628 roku / Wyd. Z. Budziński i K. Przyboś. – Rzeszów : Wyd-wo WSP, 1997. – LXVIII + 274 s.

 

47. Stańczak Ed. Kamera saska czasów Augusta III / Ed. Stańczak. – Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973. – 221 s.

 

48. Walawender A. Kronika kłęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1450 – 1586. – Lwów, 1935. – Cz. ІІ : Zniszczenia wojenne i pożary (z wykresami). – 391 s.

 

49. Źródła dziejowe. – Warszawa, 1902. – Т. XVIII. Cz. 1 : Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystychnym. T. VII. Cz. 1 : Ziemie ruskie. Ruś Czerwona / Opisana przez A. Jabłonowskiego. – 252 + XLVII + XVIII + 72 s.

 

50. Źródła dziejowe. – Warszawa, 1902. – Т. XVIII. Cz. 1 : Polska XVI wieku pod względem geograficzno­-statystychnym. T. VII. Cz. 2 : Ziemie ruskie. Ruś Czerwona / Opisana przez A. Jabłonowskiego. – 491 + 33 s.





ISSN 2519-058X (Print) ISSN 2664-2735 (Online)